Deze publicatie maakt gebruik van cookies

We gebruiken functionele en analytische cookies om onze website te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om gepersonaliseerde advertenties op social media weer te geven. Door op accepteren te klikken gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies.

Publicaties

Hieronder treft u een overzicht aan van de rapporten en Deltafacts die STOWA in 2025 heeft uitgebracht. De publicaties hebben we gerangschikt op thema. De rapporten zijn te downloaden via onze website stowa.nl. De Deltafacts vindt u op deltafacts.nl.

Publicaties uitgelicht

Klimaatadaptatie

De KNMI’23-klimaatscenario’s zijn duidelijk: de Nederlandse zomers worden droger. Om de gevolgen hiervan in kaart te brengen, is antwoord op vragen als ‘hoeveel droger wordt het in 2050’ en ‘hoe vaak gaat droogte optreden in 2100’ van groot belang. In dit onderzoek is op basis van de KNMI’23-scenario’s droogtestatistiek afgeleid. Met de resultaten van deze studie kunnen waterbeheerders droogte- en zoetwaterbeschikbaarheidsstudies uitvoeren voor hun watersystemen. Daarmee staan ze beter gesteld voor een drogere toekomst.

Dit rapport bevat de resultaten van een studie naar de manier waarop waterschappen omgaan met onzekerheden in neerslagverwachtingen om de gevolgen van extreem weer – zoals piekbuien – te minimaliseren. De opstellers van het rapport wijzen erop dat het mogelijk goed zou zijn transparant te zijn over deze onzekerheden en de mogelijke gevolgen daarvan voor de besluitvorming. Onder meer via betere communicatie.

Waterveiligheid

De AI-toolbox Waterkeringen is een open-sourceplatform dat beheerders van waterkeringen ondersteunt bij het automatisch detecteren van schade aan dijken door middel van dronebeelden. Momenteel omvat de AI-toolbox twee detectiemethoden: scheurdetectie en opschotdetectie. Dit rapport bevat een toelichting op de toolbox.

Dit rapport beschrijft het model voor een nieuwe grondwaterdroogte-indicator voor boezemkaden. In tijden van droogte hebben waterbeheerders een goede indicator nodig om de juiste beslissingen te kunnen nemen. De nieuwe indicator helpt dijkbeheerders bij het bepalen van de werkelijke droogte in hun kaden. Met de indicator worden onnodige inspanningen zoals droogte-inspecties voorkomen en kunnen dijkbeheerders sneller en gerichter reageren op gevaarlijke situaties.

Graverij door bevers en dassen in waterkeringen vormt een risico voor de waterveiligheid. Ook schade aan infrastructuur als wegen en spoorwegen komt voor en levert flinke problemen op. Daarbij zijn het niet alleen dassen en bevers die graven en schade aanrichten. Ook andere dieren, zoals konijnen, vossen en muskusratten. De opgave is om op een toegankelijke manier inzicht te verstrekken aan beheerders over het voorkomen van gravers en de gevolgen van graverij. Per diersoort is een factsheet gemaakt dat je in de afzonderlijke tabs kunt bekijken. De werkwijze is beschreven in deze overkoepelende rapportage.

Waterkwaliteit & Afvalwaterzuivering

Het Toetsingskader Waterkwaliteit voor Regionale Wateren stelt waterbeheerders en initiatiefnemers in staat om op een eenduidige en gestructureerde manier te beoordelen of meldings- en vergunningplichtige activiteiten de waterkwaliteit schaden. Dit is een vereiste van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Door consequent gebruik te maken van dit toetsingskader, wordt het regionale water beter beschermd en ontstaat er perspectief op het behalen en behouden van de KRW-doelen, ook na 2027.

De afgelopen jaren zijn er op diverse Nederlandse rwzi’s poeder-actiefkool (PAK) installaties in gebruik genomen voor het verwijderen van microverontreinigingen. Deze installaties leveren waardevolle praktijkkennis op voor het ontwerp, de bouw en het beheer en onderhoud van toekomstige installaties. De beschikbare informatie uit de praktijk is in dit rapport op een overzichtelijke manier gebundeld, zodat hier lering uit getrokken kan worden.

In deze Deltafact wordt een geactualiseerd overzicht gegeven van de verschillende feiten omtrent rivierkreeften, waarbij onder meer ingegaan wordt op hun voorkomen in relatie tot omgevingsvariabelen en mogelijke beheeropties. Eind november hield STOWA ook een kennisbijeenkomst waarin de nieuwste inzichten over uitheemse rivierkreeften werden gepresenteerd.

Circulaire Econonomie

Dit rapport presenteert de resultaten van een pilotonderzoek naar het Rubiphos proces: een innovatieve technologie voor fosfaatterugwinning uit verbrandingsas van zuiveringsslib. De resultaten van de pilot zijn positief en liggen in lijn met de eerder uitgevoerde labschaaltesten. Het fosfaatrendement bedraagt circa 97%. Terugwinning draagt bij aan circulaire nutriëntenkringlopen en verkleint de afhankelijkheid van geïmporteerd fosfaaterts.

Energietransitie

In dit handboek leest u hoe u een goede monitoringcampagne kunt opzetten voor het meten van lachgasemissies, met als doel het verkrijgen van een betrouwbare en uniforme emissiefactor. Een Engelse versie van dit handboek is verschenen met publicatienummer 2025-19.

Deze Deltafact geeft aan wat er op dit ogenblik bekend is over de effecten van drijvende zonnepanelen op waterkwaliteit en ecologie in zoetwatersystemen. De gepresenteerde kennis richt zich zoveel mogelijk op die informatie die nuttig is voor Nederlandse vergunningverleners en beleidsmakers die betrokken zijn bij de energietransities en het behoud en herstel van een gezond en schoon zoetwatersysteem.

Waterketen

Deze publicatie beschrijft de van 2013 tot en met 2025 opgedane ervaringen met onderzoek naar de ligging, de conditie en het functioneren van persleidingen. Deze handreiking, geschreven in het kader van het programma Professioneel Afvalwatertransport (PAT) van STOWA en stichting RIONED, biedt een werkwijze om tegen acceptabele inspanning op systematische wijze inzicht te krijgen in de relevante aspecten van de actuele conditie, alsmede de actuele ligging en kenmerken van persleidingen.

Diversen

De mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI) lijken eindeloos, ook voor het regionale waterbeheer. Maar wat is AI nu precies, welke mogelijkheden biedt het en wat zijn de valkuilen? Om daar meer duidelijkheid over te scheppen, heeft STOWA samen met het Waterschapshuis deze brochure ‘AI aan zet in het waterbeheer’ gemaakt.

Alle publicaties

Klimaatadaptatie

Nummer

Foutenboommethode: integraal in beeld brengen van wateroverlastrisico’s plus Quickscan integrale risicoanalyse

2025-39 en 39A

Droogtestatistiek KNMI’23-klimaatscenario’s

2025-23

Verantwoord infiltreren en aanvullen van grondwater. Een praktisch raamwerk voor infiltreren en aanvullen met zorg voor de grondwaterkwaliteit

2025-21

Omgaan met onzekerheden in de weersverwachtingen

2025-20

Omgaan met natschade als gevolg van de bestrijding van droogte en verdroging. Omgang met natschade door de jaren heen en de huidige juridische context

2025-17

Afwegingskader zoet-zout dynamiek. Huidige beheerpraktijk

2025-12

Afwegingskader zoet-zout dynamiek. Kennisrapportage beschikbare kennis inclusief beschrijving huidig functioneren

2025-11

Terug naar de (water)basis. Een herbeschouwing van drie beproefde onderzoeksmethoden voor het integreren van ruimtelijke ordening en waterbeheer

2025-01

Droogtetolerante gewassen en rassen

Deltafact

Effecten van zoet-zout dynamiek op natuur en landbouw

Deltafact

Meetmethoden ondiepe bodemdaling

Deltafact

Watervraag veenweidegebied. Toename watervraag, optreden watertekort en andere effecten van vernatting van veenweidegebieden

Deltafact

Waterveiligheid

Analyse infraroodbeelden hoogwater 2023-2024

2025-41

Sandtracer-monitoring van duindynamiek met satellietdata en AI. Prototype-ontwikkeling en eerste bevindingen

2025-37

Waterweren en cultuurhistorie

2025-36

Van zandzak naar innovatie. Juridische kansen voor innovatieve overstromingsmaatregelen met beknopte toelichting gebruik van verschillende typen  keringen

2025-35

Evaluatie handreiking risicogestuurd beheer en onderhoud waterkeringen

2025-34

Impact van de natte winter 2023-2024 op boezemkaden. Lessen voor dijkveiligheid: opgetreden schades en freatische lijnen

2025-32

De detectie van beveractiviteit op basis van geur. Een haalbaarheidsstudie

2025-31

AI-toolbox waterkeringen. Efficiënt schadebeeldherkenning voor waterkeringbeheerders

2025-29

Opsporen van bevers met dr. Bug (including English Translation)

2025-26

Vergelijking sterkte in het laboratorium geproduceerd heet en warm waterbouwasfaltbeton (WAB)

2025-14

Handreiking herstel bij een watercrisis

2025-10

Factsheets dierlijke graverij. Schade aan infrastructuur

2025-05

Waterkwaliteit & Afvalwaterzuivering

Toepassing van dynamisch simuleren in SUMO. Optimalisatiecases volgens de Handreiking dynamisch simuleren in SUMO

2025-45

Handreiking dynamisch simuleren in SUMO. Een update van het Simba-protocol, gespecificeerd voor dynamisch modelleren in SUMO

2025-44

Evaluation Innovation Programme Removal of Micropollutants at Wastewater Treatment Plants

2025-43

Experimenten ontsluiting en superkritische watervergassing van communaal zuiveringsslib

2025-42

Pilotonderzoek vergaande fosfaatverwijdering uit rwzi-effluent met de BIOPhree-technologie

2025-28

Rapporten en dataset behorende bij de uitgave ‘Waterplanten en waterkwaliteit’

2025-27/27A

Toetsingskader waterkwaliteit voor regionale wateren

2025-24

Handboek lachgas communale afvalwaterzuiveringsinstallaties

2025-22

Handbook monitoring nitrous oxide emissions at wastewater treatment plants

2025-19

Waterkwaliteitsmaatregelen: ontwerpen met oog voor een betere waterkwaliteit

2025-15

Ervaringen en inzichten poederkool op rwzi’s; inkoop, gebruik en veiligheid

2025-13

Effecten van ijzerrijk kwelwater op de macrofauna

2025-07

Rivierkreeften (update 2025)

Deltafact

Circulaire economie

Pilotonderzoek fosfaatterugwinning uit as van zuiveringsslib met het Rubiphos proces

2025-30

Slibeindverwerking van de toekomst

2025-09

Verkenning circulaire slibketen 2050

2025-08

Spodofos: witte-fosforproductie uit slibverbrandingsassen. Kwaliteit en toepassingen van de producten en update van de haalbaarheid en LCA

2025-06

Energietransitie

Monitoringsadvies TEO-systemen effecten van koudelozing

2025-04

Zon op dijken. Kansen en aandachtspunten

2025-03

Drijvende zonnepanelen. Effecten op waterkwaliteit en ecologie

Deltafact

Broeikasgasemissies uit zoet water

Deltafact

Waterketen

Handreiking inventarisatie en inspectie van persleidingen

2025-47

Beoordeling inspectie-instrumenten voor persleidingen: praktijkonderzoek in Arnhem

2025-38

Handleiding voor de BGT inlooptabel. Uniforme koppeling van inloop en riolering (update 2025)

2025-02

Diversen

AI aan zet in het waterbeheer

2025-33

Een digital twin voor het waterbeheer

2025-25

Jaarverslag 2024 (printversie)

2025-18

Publicaties

Hieronder treft u een overzicht aan van de rapporten en Deltafacts die STOWA in 2025 heeft uitgebracht. De publica­ties hebben we gerangschikt op thema. De rapporten zijn te downloaden via onze website stowa.nl. De Deltafacts vindt u op deltafacts.nl.

Publicaties uitgelicht

Klimaatadaptatie

De KNMI’23-klimaatscenario’s zijn duidelijk: de Nederlandse zomers worden droger. Om de gevolgen hiervan in kaart te brengen, is antwoord op vragen als ‘hoeveel droger wordt het in 2050’ en ‘hoe vaak gaat droogte optreden in 2100’ van groot belang. In dit onderzoek is op basis van de KNMI’23-scenario’s droogtestatistiek afgeleid. Met de resultaten van deze studie kunnen waterbeheerders droogte- en zoetwaterbeschikbaarheidsstudies uitvoeren voor hun watersystemen. Daarmee staan ze beter gesteld voor een drogere toekomst.

Dit rapport bevat de resultaten van een studie naar de manier waarop waterschappen omgaan met onzekerheden in neerslagverwachtingen om de gevolgen van extreem weer – zoals piekbuien – te minimaliseren. De opstellers van het rapport wijzen erop dat het mogelijk goed zou zijn transparant te zijn over deze onzekerheden en de mogelijke gevolgen daarvan voor de besluitvorming. Onder meer via betere communicatie.

Waterveiligheid

De AI-toolbox Waterkeringen is een open-sourceplatform dat beheerders van waterkeringen ondersteunt bij het automatisch detecteren van schade aan dijken door middel van dronebeelden. Momenteel omvat de AI-toolbox twee detectiemethoden: scheurdetectie en opschotdetectie. Dit rapport bevat een toelichting op de toolbox.

Dit rapport beschrijft het model voor een nieuwe grondwaterdroogte-indicator voor boezemkaden. In tijden van droogte hebben waterbeheerders een goede indicator nodig om de juiste beslissingen te kunnen nemen. De nieuwe indicator helpt dijkbeheerders bij het bepalen van de werkelijke droogte in hun kaden. Met de indicator worden onnodige inspanningen zoals droogte-inspecties voorkomen en kunnen dijkbeheerders sneller en gerichter reageren op gevaarlijke situaties.

Graverij door bevers en dassen in waterkeringen vormt een risico voor de waterveiligheid. Ook schade aan infrastructuur als wegen en spoorwegen komt voor en levert flinke problemen op. Daarbij zijn het niet alleen dassen en bevers die graven en schade aanrichten. Ook andere dieren, zoals konijnen, vossen en muskusratten. De opgave is om op een toegankelijke manier inzicht te verstrekken aan beheerders over het voorkomen van gravers en de gevolgen van graverij. Per diersoort is een factsheet gemaakt dat je in de afzonderlijke tabs kunt bekijken. De werkwijze is beschreven in deze overkoepelende rapportage.

Waterkwaliteit & Afvalwaterzuivering

Het Toetsingskader Waterkwaliteit voor Regionale Wateren stelt waterbeheerders en initiatiefnemers in staat om op een eenduidige en gestructureerde manier te beoordelen of meldings- en vergunningplichtige activiteiten de waterkwaliteit schaden. Dit is een vereiste van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Door consequent gebruik te maken van dit toetsingskader, wordt het regionale water beter beschermd en ontstaat er perspectief op het behalen en behouden van de KRW-doelen, ook na 2027.

De afgelopen jaren zijn er op diverse Nederlandse rwzi’s poeder-actiefkool (PAK) installaties in gebruik genomen voor het verwijderen van microverontreinigingen. Deze installaties leveren waardevolle praktijkkennis op voor het ontwerp, de bouw en het beheer en onderhoud van toekomstige installaties. De beschikbare informatie uit de praktijk is in dit rapport op een overzichtelijke manier gebundeld, zodat hier lering uit getrokken kan worden.

In deze Deltafact wordt een geactualiseerd overzicht gegeven van de verschillende feiten omtrent rivierkreeften, waarbij onder meer ingegaan wordt op hun voorkomen in relatie tot omgevingsvariabelen en mogelijke beheeropties. Eind november hield STOWA ook een kennisbijeenkomst waarin de nieuwste inzichten over uitheemse rivierkreeften werden gepresenteerd.

Circulaire Econonomie

Dit rapport presenteert de resultaten van een pilotonderzoek naar het Rubiphos proces: een innovatieve technologie voor fosfaatterugwinning uit verbrandingsas van zuiveringsslib. De resultaten van de pilot zijn positief en liggen in lijn met de eerder uitgevoerde labschaaltesten. Het fosfaatrendement bedraagt circa 97%. Terugwinning draagt bij aan circulaire nutriëntenkringlopen en verkleint de afhankelijkheid van geïmporteerd fosfaaterts.

Energietransitie

In dit handboek leest u hoe u een goede monitoringcampagne kunt opzetten voor het meten van lachgasemissies, met als doel het verkrijgen van een betrouwbare en uniforme emissiefactor. Een Engelse versie van dit handboek is verschenen met publicatienummer 2025-19.

Deze Deltafact geeft aan wat er op dit ogenblik bekend is over de effecten van drijvende zonnepanelen op waterkwaliteit en ecologie in zoetwatersystemen. De gepresenteerde kennis richt zich zoveel mogelijk op die informatie die nuttig is voor Nederlandse vergunningverleners en beleidsmakers die betrokken zijn bij de energietransities en het behoud en herstel van een gezond en schoon zoetwatersysteem.

Waterketen

Deze publicatie beschrijft de van 2013 tot en met 2025 opgedane ervaringen met onderzoek naar de ligging, de conditie en het functioneren van persleidingen. Deze handreiking, geschreven in het kader van het programma Professioneel Afvalwatertransport (PAT) van STOWA en stichting RIONED, biedt een werkwijze om tegen acceptabele inspanning op systematische wijze inzicht te krijgen in de relevante aspecten van de actuele conditie, alsmede de actuele ligging en kenmerken van persleidingen.

Diversen

De mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI) lijken eindeloos, ook voor het regionale waterbeheer. Maar wat is AI nu precies, welke mogelijkheden biedt het en wat zijn de valkuilen? Om daar meer duidelijkheid over te scheppen, heeft STOWA samen met het Waterschapshuis deze brochure ‘AI aan zet in het waterbeheer’ gemaakt.

Alle publicaties

Klimaatadaptatie

Nummer

Foutenboommethode: integraal in beeld brengen van wateroverlastrisico’s plus Quickscan integrale risicoanalyse

2025-39 en 39A

Droogtestatistiek KNMI’23-klimaatscenario’s

2025-23

Verantwoord infiltreren en aanvullen van grondwater. Een praktisch raamwerk voor infiltreren en aanvullen met zorg voor de grondwaterkwaliteit

2025-21

Omgaan met onzekerheden in de weersverwachtingen

2025-20

Omgaan met natschade als gevolg van de bestrijding van droogte en verdroging. Omgang met natschade door de jaren heen en de huidige juridische context

2025-17

Afwegingskader zoet-zout dynamiek. Huidige beheerpraktijk

2025-12

Afwegingskader zoet-zout dynamiek. Kennisrapportage beschikbare kennis inclusief beschrijving huidig functioneren

2025-11

Terug naar de (water)basis. Een herbeschouwing van drie beproefde onderzoeksmethoden voor het integreren van ruimtelijke ordening en waterbeheer

2025-01

Droogtetolerante gewassen en rassen

Deltafact

Effecten van zoet-zout dynamiek op natuur en landbouw

Deltafact

Meetmethoden ondiepe bodemdaling

Deltafact

Watervraag veenweidegebied. Toename watervraag, optreden watertekort en andere effecten van vernatting van veenweidegebieden

Deltafact

Waterveiligheid

Analyse infraroodbeelden hoogwater 2023-2024

2025-41

Sandtracer-monitoring van duindynamiek met satellietdata en AI. Prototype-ontwikkeling en eerste bevindingen

2025-37

Waterweren en cultuurhistorie

2025-36

Van zandzak naar innovatie. Juridische kansen voor innovatieve overstromingsmaatregelen met beknopte toelichting gebruik van verschillende typen  keringen

2025-35

Evaluatie handreiking risicogestuurd beheer en onderhoud waterkeringen

2025-34

Impact van de natte winter 2023-2024 op boezemkaden. Lessen voor dijkveiligheid: opgetreden schades en freatische lijnen

2025-32

De detectie van beveractiviteit op basis van geur. Een haalbaarheidsstudie

2025-31

AI-toolbox waterkeringen. Efficiënt schadebeeldherkenning voor waterkeringbeheerders

2025-29

Opsporen van bevers met dr. Bug (including English Translation)

2025-26

Vergelijking sterkte in het laboratorium geproduceerd heet en warm waterbouwasfaltbeton (WAB)

2025-14

Handreiking herstel bij een watercrisis

2025-10

Factsheets dierlijke graverij. Schade aan infrastructuur

2025-05

Waterkwaliteit & Afvalwaterzuivering

Toepassing van dynamisch simuleren in SUMO. Optimalisatiecases volgens de Handreiking dynamisch simuleren in SUMO

2025-45

Handreiking dynamisch simuleren in SUMO. Een update van het Simba-protocol, gespecificeerd voor dynamisch modelleren in SUMO

2025-44

Evaluation Innovation Programme Removal of Micropollutants at Wastewater Treatment Plants

2025-43

Experimenten ontsluiting en superkritische watervergassing van communaal zuiveringsslib

2025-42

Pilotonderzoek vergaande fosfaatverwijdering uit rwzi-effluent met de BIOPhree-technologie

2025-28

Rapporten en dataset behorende bij de uitgave ‘Waterplanten en waterkwaliteit’

2025-27/27A

Toetsingskader waterkwaliteit voor regionale wateren

2025-24

Handboek lachgas communale afvalwaterzuiveringsinstallaties

2025-22

Handbook monitoring nitrous oxide emissions at wastewater treatment plants

2025-19

Waterkwaliteitsmaatregelen: ontwerpen met oog voor een betere waterkwaliteit

2025-15

Ervaringen en inzichten poederkool op rwzi’s; inkoop, gebruik en veiligheid

2025-13

Effecten van ijzerrijk kwelwater op de macrofauna

2025-07

Rivierkreeften (update 2025)

Deltafact

Circulaire economie

Pilotonderzoek fosfaatterugwinning uit as van zuiveringsslib met het Rubiphos proces

2025-30

Slibeindverwerking van de toekomst

2025-09

Verkenning circulaire slibketen 2050

2025-08

Spodofos: witte-fosforproductie uit slibverbrandingsassen. Kwaliteit en toepassingen van de producten en update van de haalbaarheid en LCA

2025-06

Energietransitie

Monitoringsadvies TEO-systemen effecten van koudelozing

2025-04

Zon op dijken. Kansen en aandachtspunten

2025-03

Drijvende zonnepanelen. Effecten op waterkwaliteit en ecologie

Deltafact

Broeikasgasemissies uit zoet water

Deltafact

Waterketen

Handreiking inventarisatie en inspectie van persleidingen

2025-47

Beoordeling inspectie-instrumenten voor persleidingen: praktijkonderzoek in Arnhem

2025-38

Handleiding voor de BGT inlooptabel. Uniforme koppeling van inloop en riolering (update 2025)

2025-02

Diversen

AI aan zet in het waterbeheer

2025-33

Een digital twin voor het waterbeheer

2025-25

Jaarverslag 2024 (printversie)

2025-18

STOWA Publicaties

Hier vindt u de digitale uitgaven van STOWA waaronder het digitale magazine Ter Info.
Volledig scherm